Dyfan Roberts i chwarae rhan Y Tad i Theatr Genedlaethol Cymru

 

Mae’n bleser gan Theatr Genedlaethol Cymru gyhoeddi mai Dyfan Roberts fydd yn chwarae rhan Y Tad yn eu cynhyrchiad nesaf o’r un enw, a hynny yn ystod Chwefror a Mawrth 2018. Mae Dyfan yn actor profiadol tu hwnt ac yn enw cyfarwydd iawn i gynulleidfaoedd Cymraeg. Mae ei waith diweddar yn cynnwys: Pum Cynnig i Gymro (Theatr Bara Caws) (Enwebwyd ar gyfer Gwobr Actor Gorau, Gwobrau Theatr Cymru 2016) a Merch yr Eog (Theatr Genedlaethol Cymru). Mae ei waith ffilm yn cynnwys Un Nos Ola Leuad a Gwaed ar y Sêr. 

Yn ymddangos gyda Dyfan Roberts fe fydd cast cryf o actorion sy’n cynnwys wynebau cyfarwydd ynghyd â rhai llai cyfarwydd hefyd, sef Catrin Mara, Dafydd Emyr, Fflur Medi Owen, Rhodri Siôn a Mirain Fflur.

Arwel Gruffydd fydd yn cyfarwyddo Y Tad, sy’n drosiad newydd i’r Gymraeg gan Geraint Løvgreen o’r clasur cyfoes, Le Père gan Florian Zeller. Mae’r ddrama yn waith buddugol y gystadleuaeth Trosi Drama i’r Gymraeg, Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Fynwy a’r Cyffiniau, 2016. Enillodd y ddrama wreiddiol Wobr Molière 2014 am y Ddrama Orau. Bydd hwn yn gynhyrchiad gan Theatr Genedlaethol Cymru mewn cydweithrediad â Pontio.

Dyma stori ddirdynnol am ŵr sy’n ceisio deall yr hyn sy’n digwydd iddo pan fo’i gof yn dadfeilio, a merch sy’n ceisio dygymod â salwch ei thad. Mae’r ddrama’n rhan o dymor o waith i ddod gan Theatr Genedlaethol Cymru yn 2018 sy’n archwilio Gofal a Chymuned, i nodi pen-blwydd y Gwasanaeth Iechyd Gwladol yn 70 oed ac i ddathlu cyfraniad allweddol y celfyddydau wrth fynd i’r afael â lles cymdeithasol. Bydd y cwmni’n gweithio gyda nifer o sefydliadau, gan gynnwys Age Cymru ac Alzheimer’s Society Cymru, er mwyn cael cyngor arbenigol i gefnogi’r cynhyrchiad a’r tymor hwn.

Mae Y Tad yn edrych yn arbennig ar gyflwr dementia – pwnc sy’n dod yn fwyfwy cyfarwydd yn y byd sydd ohoni – a’r effaith a gaiff y salwch ar yr unigolyn, y teulu a’r cartref. Wrth feirniadu cystadleuaeth yr Eisteddfod Genedlaethol y llynedd, disgrifiodd Gareth Miles drosiad Geraint Løvgreen fel “cyfraniad gwiw i’n theatr gyfoes”.

Taith Genedlaethol:

Bydd Y Tad i’w gweld mewn saith canolfan ledled Cymru.

Pontio, Bangor: 21 Chwefror 7.30yh (Rhag-ddangosiad) / 22 Chwefror 7.30yh / 23 Chwefror 2yp a 7.30yh            

(Sgwrs i ddysgwyr cyn y sioe 21 Chwefror a sgwrs wedi’r sioe 22 Chwefror)

Canolfan Celfyddydau Pontardawe: 27 Chwefror 7.30yh / 28 Chwefror 11yb                        (Sgwrs wedi’r sioe 27 Chwefror)

Theatr Felinfach, Dyffryn Aeron: 2 Mawrth 1yp a 7.30yh / 3 Mawrth 7.30yh                                                           (Sgwrs wedi’r sioe 7.30yh, 2 Mawrth)

Theatr y Lyric, Caerfyrddin: 6 Mawrth 1yp a 7.30yh 

Theatr y Sherman, Caerdydd: 8 Mawrth 7.30yh / 9 Mawrth 1.30yp a 7.30yh                        (Sgwrs wedi’r sioe 8 Mawrth)

Theatr Clwyd, Yr Wyddgrug: 13 Mawrth 7.45yh / 14 Mawrth 1.30yp a 7.45yh

(Sgwrs wedi’r sioe 13 Mawrth)

Canolfan Gartholwg, Pentre’r Eglwys, Pontypridd: 16 Mawrth 1yp a 7.30yh

(Sgwrs cyn y sioe 1yp)

Wrth gyhoeddi’r cast, dywedodd Arwel Gruffydd, cyfarwyddwr y ddrama a Chyfarwyddwr Artistig Theatr Genedlaethol Cymru:

“Mae Dyfan yn un o’n hactorion mwyaf talentog a phrofiadol, ac mae gofyn iddo fod! Mae’r rôl hon wedi’i henwi gan sawl beirniad fel Brenin Llŷr y ddrama gyfoes! Nid mod i eisiau codi ofn ar Dyfan! Ond mae ganddo ‘ensemble’ cryf eithriadol i’w gefnogi – pob un yn actorion yr ydw i’n methu aros i gydweithio efo nhw ar y ddrama arbennig hon.”

Dywedodd Dyfan Roberts ynglŷn â chwarae’r rhan:

 “Yn fy holl yrfa fel actor ers 1970, rhan Y Tad yw’r sialens theatrig fwyaf i mi ei hwynebu. Ond rwy’n edrych ymlaen yn arw at yr her. Mae hi’n ddrama gwerth ei gwneud, ar lawer ystyr.

Bydd tocynnau’n mynd ar werth gan y canolfannau o fis Tachwedd ymlaen.

STORI IOLO MORGANWG YN DAL I DANIO DYCHYMYG

Mae athro, awdur ac actor a symudodd i Fro Morgannwg wedi ei ysbrydoli gymaint gan hanes Iolo Morganwg, ysgrifennodd nofel amdano.

Symudodd Gareth Thomas i Fro Morgannwg chwe blynedd yn ôl wedi gyrfa yn Lloegr fel actor, athro a chyfarwyddwyr.  Prynodd ei wraig ag ef hen dŷ ym mhentref hanesyddol Sant Hilari, milltir a hanner tu allan i’r Bontfaen a llai na milltir o ble cynhaliwyd yr orsedd gyntaf yng Nghymru gan Iolo Morganwg.

Roedd Gareth yn ymwybodol o Iolo Morganwg ond heb wybod yn iawn ei stori na’i arwyddocâd. Cafodd ei ddychymyg ei danio gan y sylw a gafodd yr ‘Hen Iolo’ yn Eisteddfod Llandŵ a dechreuodd ymweld â lleoliadau yn y Fro sydd yn gysylltiedig â’r bardd megis ei gofeb yn Nhrefflemin, y Piler Samson yn Llanilltud Fawr, tafarn The Bear yn y Bontfaen lle perfformiodd ei farddonaieth, ac Eglwys Santes Fair ble priododd ef a Peggy. Mae enghreifftiau o’i waith fel saer maen i’w gweld ledled y Sir hefyd.

‘Y mwyaf y dysgais amdano, y mwyaf ro’n i’n rhyfeddu at ei stori,’ meddai Gareth Thomas. ‘Dyma stori sydd yn mynnu cael ei hadrodd.’

Ond profodd stori Iolo yn destun enigma i’r awdur. Roedd hollt barn ymhlith ei ffrindiau, gyda rhai yn edmygu Iolo fel arwr a ffurfiodd hunaniaeth Gymreig ond eraill yn ei ddifrïo fel twyllwr a chastiwr. Wedi darllen gwaith Gwyneth Lewis, Geraint Jenkins a Mary-Ann Constantine daeth Gareth i’r casgliad mai nid dim ond stori oedd yma ond neges gydag arwyddocâd cyfoes i’r genedl Gymreig.

Ei nofel newydd, Myfi, Iolo a gyhoeddwyd ddiwedd Tachwedd gan wasg Y Lolfa, yw’r canlyniad.

Dyma nofel hanesyddol yn dilyn ôl troed Iolo Morganwg. Wedi ei gosod ar ddiwedd yr 18fed ganrif, dilynwn Iolo fel dyn ifanc gyda doniau aruthrol ac egni di-ben-draw sy’n feddw ar eiriau, yn llawn dicter dros anghyfiawnder ac yn ymrwymedig i’r achos dros drawsnewid Ewrop.

‘Mae stori Iolo yn llawn pob elfen sydd ei angen mewn nofel hanesyddol – antur, dirgelwch, cariad, gwrthryfel, trais, cyffuriau, angerdd, ysbiwyr a brad.’ meddai Gareth.

Mae’r nofel yn symud o’r Bontfaen i ystafelloedd cyfarch bonheddig Mayfair, o seremonïau Gorseddol ar lethrau anghysbell i ‘fordello’s moethus Covent Garden, ac o’i fwthyn yn Nhrefflemin i wrandawiad o flaen y Cyfrin Gyngor yn Stryd Downing.

‘Dyma ddyn oedd yn ysbrydoli cyfeillgarwch ond eto yn troi ffrindiau’n elynion. Dyma ddyn aruthrol o ddawnus ond a fethodd ennill bywoliaeth ddigonol mewn unrhyw faes.’ meddai Gareth, ‘Tybed oedd Iolo yn ymwybodol o dwyllo – neu oedd gweledigaeth fawr yn ei arwain?’

Mae’r nofel eisoes wedi derbyn clod gyda’r athro a’r awdur Dr Mary-Ann Constantine yn ei chanmol fel ‘nofel gyfareddol am berson hynod o ddiddorol.’

Lansiwyd y nofel yn yr ystafell ddawnsio Sioraidd yn nhafarn The Bear yn  y Bontfaen nos Iau Tachwedd 23.

‘Mae’r lleoliad lansio yn gwbl briodol’ ychwanegodd Gareth, ‘Yn nhafarn The Bear yn y Bontfaen y perfformiodd Iolo Morganwg ei farddoniaeth enllibus ac yno y bu’n siarad yn angerddol mewn cyfarfodydd gwleidyddol. Felly does dim lle mwy addas yng Nghymru i lansio’r nofel!’

Yno rhan o’r lansiad roedd Carys Whelan a’r awdur Gareth Thomas yn sgwrsio am y nofel, gyda pherfformiad o rannau ohoni gan Eiry Palfrey fel ‘Peggy’ a Danny Grehan fel Iolo Morganwg.

Ganed Gareth Thomas i rieni o Gwm Rhondda ac astudiodd ddrama yn y Barri a Llundain. Gweithiodd yn Lloegr fel actor, athro a chyfarwyddwr cyn dechrau dysgu’r Gymraeg yn 50 oed. Cyhoeddwyd ei nofel gyntaf, A Welsh Dawn, yn 2014. Mae’n byw yn y Bont-faen.

Mae Myfi, Iolo gan Gareth Thomas (£9.99, Y Lolfa) ar gael nawr.

Rhannu cynnwys cyfoes ar wefannau cymdeithasol yn Gymraeg

Llio Angharad Cymru

Cyfle i ysgogi pobl ifanc i rannu cynnwys cyfoes ar wefannau cymdeithasol yn Gymraeg

At ddarllenwyr Y Dinesydd: Dw i’n rhedeg gwefan blog Cymraeg (llioangharad.cymru) ac yn y flwyddyn newydd bydd y wefan yn cael ei hehangu i fod yn wefan cylchgrawn sy’n trafod ffasiwn, harddwch a materion cyfoes. Pwrpas y wefan ydy annog plant a phobl ifanc ledled Cymru i rannu cynnwys cyfoes ar wefannau cymdeithasol yn Gymraeg a’u cymell i dafod pynciau poblogaidd yn y Gymraeg gydag eraill. Mae’n hynod bwysig ein bod yn cyrraedd cynifer o bobl ag y bo modd o amgylch y wlad gan annog pawb, o bob oedran a gallu Cymraeg, i gymryd rhan. Felly, dw i’n chwilio am gyfranwyr i ysgrifennu erthyglau yn achlysurol. Nid yn unig hynny, ond dw i hefyd yn chwilio am unigolion i fod yn rhan o banel fydd yn cyfarfod yn achlysurol dros Skype neu mewn cyfarfod wyneb yn wyneb (bydd hyn yn cael ei drafod ymhen amser ac yn ddibynnol ar sawl un sy’n dangos diddordeb ym mhob ardal). Bwriad y panel ydy sicrhau bod pawb o bob cefndir yn cael cyfle i gynnig syniadau gwahanol ar gyfer y wefan, y cynnwys a mwy!

 

Oes diddordeb ‘da chi? Os felly, cysylltwch drwy ebostio contact@llioangharad.cymru neu ar y tudalen Facebook, facebook.com/llioffasiwn Diolch yn fawr! Llio Angharad  

 

 

Ysgol Pencae – Mis Hydref 2017

Croeso Arbennig:
Croeso mawr i 30 o ddisgyblion byrlymus y dosbarth Derbyn i Ysgol Pencae.  Mae’n bleser eu gweld yn ymgartrefu yn hyderus yng nghymuned yr ysgol ac yn byrlymu wrth ddilyn y thema – Dyma fi!  Hefyd, hoffem groesawu Miss Catrin Osborne sydd yn athrawes ym mlwyddyn 1 a Mrs Diana Dethridge sydd yn gweithio yn y Dosbarth Derbyn .
Drysau Agored:
Unwaith eto eleni, bu’r ysgol yn rhan o weithgareddau Drysau Agored pentref Llandaf.  Roedd blwyddyn 4 wrth eu boddau yn braslunio’r ffenestri lliw yn y Gadeirlan a phleser oedd croesawu’r gymuned i’r ysgol am baned, cacen a chyngerdd er budd MacMillan.  Codwyd to y neuadd gyda pherfformiad y Cyfnod Sylfaen o ganeuon hwyliog a Chyfnod Allweddol 2 yn canu detholiad o ganeuon ein sioe Haf – Llyfr y Jyngl.
Mewn Cymeriad – Sioe Hedd Wyn:
Daeth hanes yn fyw wrth i ddisgyblion blwyddyn 5 a 6 weld sioe am hanes Hedd Wyn.  Cyfunwyd y llon a’r lleddf wrth i’r disgyblion gael eu swyno gan ddigrifwch barddoni ar y cyd ond hefyd eu cyflwyno i erchyllderau rhyfel.  Dioch i Siôn Emyr am ei bortread arbennig o’r arwr rhyfel.
Pwll Mawr a Gweithdy Trydan Electro City:
Profiad unigryw i flwyddyn 6 oedd cael troedio dan ddaear wrth ymweld â Phwll Mawr.  Bu’r disgyblion yn clywed am amodau gweithio y glowyr a chlywed am sut roedd plant yn cael eu defnyddio yn y pyllau glo.  Cafodd blwyddyn 4 a 6 wefr yn creu dinas newydd sbon danlli o lego, eu her oedd i oleuo eu dinas gyda thrydan.  Bu pawb yn llwyddiannus yn creu eu cylchedau trydan gan oleuo’r holl adeiladau.

Ymweld â Pwll Mawr

Casia Wiliam:
Roedd croeso mawr yn disgwyl Casia Wiliam wrth iddi ymweld â blwyddyn 4 yn ei rôl fel Bardd Plant Cymru.  Wrth gydweithio, bu’r disgyblion a Casia yn trin geiriau a llifodd yr awen er mwyn creu cerddi arbennig am Fwystfil Barus.

Casia William

Enillwyr Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd Pen-y-bont ar Ogwr, Taf ac Elái 2017

Rhanbarth Caerdydd a’r Fro

Cystadleuaeth: 181 Unawd Bl. 2 ac iau (Solo Yrs 2 and under)
1 Finley Burrows Ysgol Gynradd Gwaun Y Nant, Cylch Y Fro, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 182 Unawd Bl. 3 a 4 (Solo Yrs 3 and 4)
1 Efan Arthur Williams Ysgol Gymraeg Treganna, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 189 Parti Unsain Bl. 6 ac iau (Ysg. dros 50) (Unison Party Yrs 6 and under (Sch. over 50))
2 Ysgol Gynradd Sant Curig, Cylch Y Fro, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 196 Deuawd Bl. 7-9 (Duet Yrs 7-9)
1 Nansi a Lili Ysgol Gyfun Plasmawr, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 197 Unawd Merched Bl. 10 a dan 19 oed (Girls Solo Yrs 10 and under 19)
2 Llinos Haf Jones Ysgol Gymraeg Bro Morgannwg, Cylch Y Fro, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 198 Unawd Bechgyn Bl. 10 a dan 19 oed (Boys Solo Yrs 10 and under 19)
3 Rhys Wynn Newton Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 199 Deuawd Bl. 10 a dan 19 oed (Duet Yrs 10 and under 19)
1 Llinos Haf a Manon Ysgol Gymraeg Bro Morgannwg, Cylch Y Fro, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 204 Parti Bechgyn Bl. 7, 8 a 9 (Boys Party Yrs 7-9)
1 Ysgol Gyfun Plasmawr, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
3 Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 206 Côr Merched S.A. Bl. 13 ac iau (Girls S.A. Choir Yrs 13 and under)
1 Ysgol Gymraeg Bro Morgannwg, Cylch Y Fro, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 207 Côr Bechgyn T.B. Bl. 13 ac iau (Boys Choir (T.B.) Yrs 13 and under)
2 Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 208 Côr S.A.T.B. Bl. 13 ac iau (S.A.T.B. Choir Yrs 13 and under)
1 Ysgol Gymraeg Bro Morgannwg, Cylch Y Fro, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 209 Ensemble Lleisiol Bl. 7-9 (Vocal Ensemble – Years 7-9)
1 Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 210 Ensemble Lleisiol Bl. 10 a dan 19 oed (Vocal Ensemble Yrs 10 and under 19)
1 Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 211 Ensemble Lleisiol 14-25 oed (Aelwyd) (Vocal Ensemble 14-25 years (Adran/Aelwydydd))
1 Aelwyd Y Waun Ddyfal, Cylch Dwyrain Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 212 Côr Merched S.S.A. 14-25 oed (Aelwyd) (Girls S.S.A. Choir (Aelwyd) 14-25 years)
2 Aelwyd Y Waun Ddyfal, Cylch Dwyrain Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 213 Côr Meibion Tri Llais 14-25 oed (Aelwyd) (Male Three-Part Choir (Aelwyd) 14-25 years)
1 Aelwyd Y Waun Ddyfal, Cylch Dwyrain Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 214 Côr S.A.T.B 14-25 oed (Aelwyd) (dim hwy na 40) (Aelwyd Choir S.A.T.B. 14-25 years (under 40))
1 Aelwyd Y Waun Ddyfal, Cylch Dwyrain Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 215 Côr S.A.T.B. 14-25 oed (Aelwyd) (dros 40 ) (Aelwyd Choir S.A.T.B. 14-25 years (over 40))
2 Aelwyd Y Waun Ddyfal, Cylch Dwyrain Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 216 Cyflwyno Alaw Werin Unigol Bl. 6 ac iau (Folk Song Solo Yrs 6 and under)
1 Efan Arthur Williams Ysgol Gymraeg Treganna, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 221 Unawd Telyn Bl. 6 ac iau (Harp Solo Yrs 6 and under)
1 Efa Peak Ysgol Gymraeg Pen y Garth, Cylch Y Fro, Caerdydd a’r Fro
03/06/2017 Tudalen 2 o 35
Cystadleuaeth: 223 Unawd Gitâr Bl. 6 ac iau (Guitar Solo Years 6 and under)
2 Stefanie Maurer Ysgol Gynradd Sant Baruc, Cylch Y Fro, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 224 Unawd Chwythbrennau Bl. 6 ac iau (Woodwind Solo Yrs 6 and under)
3 Seren Morris Ysgol Gynradd Iolo Morganwg, Cylch Y Fro, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 227 Unawd Offer Taro Bl. 6 ac iau (Percussion Solo Years 6 and under)
3 Ffred Hayes Ysgol Pencae, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 233 Unawd Telyn Bl. 7- 9 (Harp Solo Yrs 7-9)
1 Huw Boucher Ysgol Uwchradd Stanwell, Cylch Y Fro, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 236 Unawd Chwythbrennau Bl. 7- 9 (Woodwind Solo Yrs 7-9)
3 Catrin Wyn Roberts Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 239 Unawd Offer Taro Bl. 7 – 9 (Percussion Solo Years 7-9)
3 Magi Hayes Ysgol Gyfun Plasmawr, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 240 Ensemble Bl. 7, 8 a 9 (Ensemble Yrs 7-9)
1 Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 242 Unawd Llinynnol Bl. 10 a dan 19 oed (String Solo Yrs 10 and under 19)
1 Charlie Lovell-Jones Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 243 Unawd Gitâr Bl. 10 a dan 19 oed (Guitar Solo Years 10 and under 19)
2 Jacob Court Ysgol Gymraeg Bro Morgannwg, Cylch Y Fro, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 246 Unawd Piano Bl. 10 a dan 19 oed (Piano Solo Yrs 10 and under 19)
1 Charlie Lovell-Jones Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 247 Unawd Offer Taro Bl. 10 a dan 19 oed (Percussion Solo Years 10 and under 19)
3 Daniel Jones Ysgol Gyfun Plasmawr, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 248 Deuawd Offerynnol Bl. 13 ac iau (Instrumental Duet Yrs 13 and under)
1 Charlie ac Eirlys Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 249 Ensemble Bl. 10 a dan 19 oed (Ensemble Yr. 10 and under 19)
1 Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 262 Unawd Cerdd Dant Bl. 3 a 4 (Cerdd Dant Solo Yrs 3 and 4)
1 Efan Arthur Williams Ysgol Gymraeg Treganna, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 269 Unawd Cerdd Dant Bl. 7 – 9 (Cerdd Dant Solo Yrs 7-9)
2 Nansi Rhys Adams Ysgol Gyfun Plasmawr, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 276 Deuawd Cerdd Dant 19-25 oed (Cerdd Dant Duet 19-25 years)
1 Rhydian Jenkins a Ceri Haf Aelwyd Y Waun Ddyfal, Cylch Dwyrain Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 284 CogUrdd Bl. 7-9 (CogUrdd Year 7-9)
2 Bethan Young Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Edern, Cylch Dwyrain Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 292 Dawns Werin Bl. 7, 8 a 9 (Folk Dance Yrs 7-9)
3 Ysgol Gymraeg Bro Morgannwg, Cylch Y Fro, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 293 Dawns Werin Bl. 10 a dan 19 oed (Ysgolion) (Folk Dance Yrs 10 and under 19 (Schools))
1 Ysgol Gyfun Plasmawr, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 295 Dawns Werin Unigol i Ferched Bl. 9 ac iau (Solo Folk Dance for Girls Yrs 9 and under)
1 Elen Morlais Williams Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 296 Dawns Werin Unigol i Fechgyn Bl. 9 ac iau (Solo Folk Dance for Boys Yrs 9 and under)
1 Ioan Wyn Williams Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
2 Iestyn Jones Ysgol Gyfun Plasmawr, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
03/06/2017 Tudalen 3 o 35
Cystadleuaeth: 298 Dawns Werin Unigol i Fechgyn Bl. 10 a dan 25 oed (Boys Solo Folk Dance Yr 10 and under 25 years)
1 Daniel Jones Ysgol Gyfun Plasmawr, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 304 Dawns Aml-Gyfrwng Bl. 7 a dan 19 oed (Creative Composition Dance Yrs 7 and under 19)
3 Ysgol Uwchradd Stanwell, Cylch Y Fro, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 344 Grŵp Llefaru Bl. 7, 8 a 9 (Group Recitation Yrs 7-9)
1 Ysgol Gyfun Plasmawr, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 351 Llefaru Unigol Bl. 5 a 6 (D) (Individual Recitation Yrs 5 and 6 (Learners))
1 Ffion Haf Lewis Ysgol Gynradd Creigiau, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 352 Grŵp Llefaru Bl. 6 ac iau (D) (Group Recitation Yrs 6 and under (Learners))
1 Ysgol Gynradd Creigiau, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 354 Cyflwyniad Llefaru Bl. 13 ac iau (D) (Recitation Performance Yr 13 and under (Learners))
1 Ysgol Uwchradd Caerdydd, Cylch Dwyrain Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 355 Llefaru Unigol Bl. 10 a dan 19 oed (D) (Individual Recitation Yrs 10, under 19 (Learners))
1 Ikuni Ebereonwu Ysgol Howell, Llandaf, Cylch Dwyrain Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
3 Morwenna Brown Ysgol Howell, Llandaf, Cylch Dwyrain Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 396 Cystadleuaeth Medal y Dysgwyr Bl. 10 a dan 25 oed (Learners Medal Competition Yr 10 and under 25
yrs)
3 Sophie James Ysgol Uwchradd Caerdydd, Cylch Dwyrain Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 404 Ymgom Bl. 6 ac iau (Dialogue Yrs 6 and under)
1 Ysgol Gymraeg Treganna, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 405 Cyflwyniad Dramatig Bl. 6 ac iau (Dramatic Presentation Yrs 6 and under)
1 Ysgol Pencae, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 407 Cân Actol (Y.C.) Bl. 6 ac iau (Ysg. dros 100) (Action Song Yrs 6 and under (Sch. over 100))
1 Ysgol Gymraeg Pwll Coch, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 408 Ymgom Bl. 7, 8 a 9 (Dialogue Yrs 7-9)
1 Ysgol Gyfun Plasmawr, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 409 Cyflwyniad Dramatig Bl. 7, 8 a 9 (Dramatic Presentation Yrs 7-9)
2 Ysgol Gymraeg Bro Morgannwg, Cylch Y Fro, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 411 Cyflwyniad Dramatig Bl. 10 a dan 19 oed (Dramatic Presentation Yrs 10 and under 19)
2 Ysgol Gymraeg Bro Morgannwg, Cylch Y Fro, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 413 Detholiad o Ddrama Gerdd Bl. 7 a dan 25 oed (Musical Drama Anthology Yr 7 and under 25 years)
3 Ysgol Gyfun Plasmawr, Cylch Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 415 Cyflwyniad Digri 14 – 25 oed (Comedy Presentation 14-25 years)
2 Gwenllian a Gwenno Aelwyd Y Waun Ddyfal, Cylch Dwyrain Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 416 Monolog Bl. 10 a dan 19 oed (Monologue Yrs 10 and under 19)
1 Elin Alexander Ysgol Gymraeg Bro Morgannwg, Cylch Y Fro, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 427 Ymgom Bl. 7, 8 a 9 (D) (Dialogue Yrs 7-9 (Learners))
2 Ysgol Uwchradd Caerdydd, Cylch Dwyrain Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
Cystadleuaeth: 430 Harddwch (Lefel 1) Bl. 10 a dan 19 oed (Beauty (Level 1) Yr.10 and under 19)
3 Rosie Sebury Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Cylch Canol Caerdydd, Caerdydd a’r Fro
03/06/2017

Atodiad i erthygl Michael Jones ar Addysg Gymraeg yng Nghaerdydd

Atodiad i erthygl Michael Jones ar Addysg Gymraeg yng Nghaerdydd

Ers ysgrifennu’r erthygl uwchlaw rwyf wedi cael profiad go rhyfedd.Ces alwad ffôn gan ohebydd y BBC i ddweud iddo ddod o hyd i benderfyniad yn rhan o Gyllideb y cyngor yn dileu cludiant rhad i blant sy’n byw mwy na 2 filltir o’u hysgol gynradd neu 3 milltir o’u hysgol uwchradd.
Roedd am wybod a oeddwn yn gwybod am y fath gynllun a beth fyddai ymateb RhAG. Doeddwn i ddim wedi clywed am y fath beth fyddai wrth gwrs yn andwyol iawn i addysg Gymraeg gydag ysgolion sy’n gwasanaethu dalgylchoedd llawer ehangach na’r rhai cyfrwng Saesneg.
Yn ffodus roedd is-bwyllgor y noson honno yng Nglantaf ac wrth rannu’r newyddion â phennaeth Glantaf ces wybod bod y cynllun yn newyddion iddo fe hefyd ac yn peri’r un arswyd.
Anfonais neges e-bost at y Cyfarwyddwr yn mynegi anfodlonrwydd RhAG,  yn gyntaf am fod y cynllun yn hollol groes i’r egwyddor o degwch i’r ddau sector addysg, Saesneg a Chymraeg, am fod tynnu nôl cludiant rhad yn cael llawer mwy o effaith andwyol ar y sector Cymraeg; ac yn ail am fod Caerdydd wedi addo glynu at y polisïau cludiant yn y Cynllun Strategol Addysg Gymraeg.
Yn gymaint â bod Cynllun Caerdydd wedi derbyn sêl bendith y gweinidog roedd e’n ddarn o ddeddfwriaeth y Cynulliad nad oedd modd i’r sir beidio ag ufuddhau iddo. Ychwanegais y byddai RhAG yn ceisio arolwg barnwrol oni bai i’r sir newid ei bwriad.
Drannoeth,  cymerais ran mewn cyfweliad â’r gohebydd, ond yna ces alwad ffôn oddi wrtho i adrodd bod y sir wedi cysylltu i ddweud  taw “clerical error” oedd y darn yn y gyllideb parthed dileu cludiant rhad ac nid oedd bwriad gan y sir i fynd ymlaen â’r cynllun.
Es at fy nghyfrifiadur i ddarganfod yno neges oddi wrth swyddog yn yr Adran Cynllunio Strategol Priffyrdd Caerdydd i’r un perwyl . Yn amlwg roedd y sefyllfa yn gryn embaras i’r Cyngor.
Beth bynnag yw’r gwir am yr hanes hwn, mae’n sicr bod angen cadw llygad barcud ar Gyngor Caerdydd lle mae addysg Gymraeg yn y cwestiwn.

Michael Jones

Llythyr at y Dinesydd

Ebrill 2015

Llythyr at y Dinesydd
Annwyl Olygydd
Diddorol i mi oedd gweld yr enw Beriah Gwynfe Evans yn Nigwyddiadur (Mawrth) Y DINESYDD, sef enw cyfarwydd yn ein teulu.  Felly, dyma rhai nodiadau, gyda gwahoddiad i chi eu cyhoeddi yn Y DINESYDD.
“BERIAH GWYNFE EVANS 1848-1927:  Ysgol Feistr i’m Tadcu a’m Mamgu yn Gwynfe, Sir Gar.
Yr oedd Beriah Gwynfe Evans yn berson amlwg i deulu fy Nhad (John Thomas 1894-1978), gan i’w Dad a’i Fam, John Thomas 1870-1943 a Margaret ne Williams 1868-1952 fod yn ddisgyblion iddo yn Ysgol Brydeinig Gwynfe yn saithdegau ac wythdegau y bedwaredd ganrif ar bymtheg.
Ganed Beriah yn Nantyglo yn fab i’r Parch Evan Evans (Nantyglo) a’i ganed yn Llangeitho, Sir Aberteifi.  Penodwyd Beriah yn Ysgolfeistr Ysgol Brydeinig Gwynfe yn 1867, ac yntau ond yn 18 oed, a thrwy hynny fe’i adnabuwyd yn “Beriah Gwynfe Evans”.  Bu’n Ysgolfeistr yn Gwynfe o1867 hyd 1882 cyn symud i Llangadog lle y bu yn Ysgolfeistr hyd 1887, ac oddi yno i fod yn newyddiadurwr.
Yn ôl fy Nhad priododd Beriah a chwaer “Wncwl John Thomas y Neuadd”, a felly’n ei gydnabod fel un o’r teulu gan i ail wraig Wncwl John Thomas y Neuadd, sef Anne Williams 1859-1925 fod yn chwaer i’w fam Margaret nee Williams 1868-1952 (eu tad, David Williams 1832-1904 yn gefnder i’r Barwnig Syr John Williams 1840-1926, sylfaenydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth)  .
Yr oedd Beriah yn berson poblogaidd yn Gwynfe, ac yn cyfrannu’n ariannol at yr Ysgol Brydeinig.  Yn 1869 cyfrannodd Beriah hanner gini tuag at gronfa’r Ysgol, sef yr un faint a Gweinidog yr Annibynnwr (Y Parchedig William Thomas Awdur Emyn 86 Caneuon Ffydd) ac Offeiriad yr Eglwys, i gymharu â’r sylltau, dau sylltau neu choron a hanner sofren gan y bobl gyffredin, ar wahân i’r saith cefnog a gyfrannodd rhwng punt a deg swllt ar hugain, rhain o’r 118 a gyfrannodd tuag at y cyfanswm o tua £40.
Ymhlith y llyfrau ar silffoedd ein teulu oedd y llyfr hyddysg “Diwygwyr Cymru” a gyhoeddwyd gan Beriah mewn printiad o 20,000 pan yn Gaernarfon yn 1900.  Gwnaethpwyd hyn drwy gyfraniadau 62 o Warantwyr yn gyfrifol am 2,746 o gopïau, a thanysgrifwyr drwy gapeli ar draws siroedd Cymru yn gyfrifol am tua 15,000, gan gynnwys 360 copi o Lloegr, ac ychydig dros 300 gan gapeli ac unigolion Caerdydd.  Cyfrol o 344 tudalen yw hwn a werthwyd am bedwar swllt ar y pryd; ond efallai heddiw am gymaint â deg punt os llwyddwch ddod ar draws gopi heddiw!  Llawer o’r print yn rhy fan i mi ei ddarllen pan yn ifanc, ond llwyddais ei ddarllen o glawr i glawr wedi ymddeol, a’i gael yn dra diddorol.
Olynydd Beriah Gwynfe Evans yn Ysgolfeistr Ysgol Gwynfe o 1882 hyd 1909 oedd John Williams 1863-1933, brodor o Gwynfe a briododd Elizabeth Williams 1866-1941, sef cyfneithder Margaret nee Williams 1868-1952 (mam fy Nhad).  Fel mater o ddiddordeb yr oedd JW ac EW yn Dadcu a Mamgu I Anest, a’r diweddar Urien ac Aled Rhys Wiliam.”
Mae darn amdanaf yn yr “International WHO’s WHO” , ac yn Debrett’s People of Today.
Gobeithiaf bod hyn o ddefnydd i chi at Y DINESYDD.
Cofion Cynnes i Bawb ac yn arbennig i GR ar gyrraedd y Pedwar Ugain.

Yr Athro J D R Thomas, DSc, Gresford, Wrecsam

Gwefannau .cymru .wales

Gwefannau .cymru .wales

Wrth i wefannau cyntaf gyda chyfeiriad .cymru a .wales gael eu lansio, mae Ieuan Evans, Cadeirydd Grŵp Cynghori .cymru .wales, yn esbonio hanes y prosiect hyd yn hyn a’r camau nesaf yn natblygiad parthau newydd Cymru.
Tan yn ddiweddar, nid oedd busnesau a defnyddwyr Cymraeg yn gallu  defnyddio    cyfeiriadau Cymraeg ar y we. Rydym i gyd wedi hen arfer gyda .com, .org a .co.uk, ond mae’r rhestr enwau “ar ôl y dot” yn prysur ehangu. Er Tachwedd 3 mae  busnesau Cymreig gyda’r cyfle i gofrestru eu henwau busnes ac ar ôl  Rhagfyr 29  bydd unrhywun yn gallu cymryd rhan mewn ocsiwn i brynu’r enwau Cymraeg mwyaf poblogaidd. Yna ar Fawrth y cyntaf 2015, bydd unrhywun yn gallu gwneud cais am gyfeiriad  gwefan neu e-bost eu hunain sy’n diweddu gyda .cymru a .wales ar sail y cyntaf i’r felin.

Rwyf wedi cefnogi’r prosiect i greu lle cwbl Gymreig ar y we ers sawl blwyddyn ac ynghyd ag eraill, rwy’n rhan o’r grŵp sy’n cydlynu  cyfeiriadau  newydd ar y we.
Rydym yn cyfeirio atynt fel ein cartref newydd ar-lein. Dyma le i’r gymuned Gymreig, neu unrhyw un sydd eisiau defnyddio’r farchnad Gymreig a chefnogi’r iaith Gymraeg ar-lein, a dangos eu bod yn rhan o rywbeth arbennig – .cymru a .wales. Mae’r prosiect wedi’i gydlynu yng Nghymru ar gyfer pobl Cymru gyda chefnogaeth dechnegol a gweithredol Nominet, sy’n gofalu am .co.uk, a hynny oll gyda’r amcan i Gymreigio’r we.

Mae nifer y sefydliadau yng Nghymru sy’n bwriadu newid i’r parthau’n  parhau i gynyddu. Gall busnesau Cymreig ddechrau’r broses gofrestru i gael enw .cymru a .wales, ac ar ôl Dydd Gŵyl Dewi 2015, bydd y parthau ar gael yn gyffredinol i unigolion.
Er mwyn bod yn rhan, cofrestru eich diddordeb neu i ddarganfod mwy, ewch draw i http://eincartrefarlein.cymru

Llythyrau at y Golygydd

 

Annwyl Olygydd

Cefais y deyrnged i’r diweddar Havard Gregory yn ddiddorol, ac yntau’n ffrind da i mi, a’i briod Rhiannon yn ferch i Jennie (neu Jeanie Lyn) o Riwfawr ac yn ffrind i’m diweddar fam, Betty Thomas (nee Watkins).  Havard a ofalodd am westai y deuthum ar ei draws ar noson pan oeddwn yn darlithio i Glwb Cinio Caerdydd tua 1990.  Roedd fy ngwestai yn Eidalwr ac yn hoffi ei win – a Havard yn cael ei syfrdanu wrth i Pino (Joseph oedd ei enw iawn) ofyn am fwy o win!.

Beth bynnag, yr hyn yr oeddwn yn golygu sôn amdano oedd, y cysylltiad rhwng Havard Gregory a W T Havard (Esgob Llanelwy ac yna Tyddewi).  Tarodd hyn arnaf drwy ddarllen y deyrnged gan i un o deulu Mam fod yn rhyw fath o berthyanas i’r Esgob Havard.  Roedd chwaer fy mamgu, Magdalen Watkins (nee Jones, 1867-1937, Dderi Isaf, Rhiwfawr), a aned yn Y Betting, Gwrhyd, Rhiwfawr, yn briod â thad cefnder i’m mam, Rhys Hopkins (18??-; ar ôl 1950, Cilmaen. Llanddeusant).  Nid wyf yn siŵr o enw tad Rhys ond efallai mai Rhys yr oedd yntau hefyd.  Ei briod fuasai Elizabeth Hopkins nee Jones (Anti Lisa i’m mam) a aned ar 14 Awst 1965. (Nid oes cof gennyf amdani, ond cofiaf am ei mab Rhys Hopkins, Cilmaen.)

Mae nodyn gennyf yn hanes achau fy mam, sef

JDR’s mother BETTY 1903-1986 had a note re Cilmaen connection with Bishop Havard that read: DAVID JOHN, Cilmaen died early 1975, and with an address: ‘Mrs HAVARD, Pantddaulwyn Isaf. Llangunnor, CARMARTHEN

Cewch roi’r manylion hyn i Rhiannon Gregory gan efallai bod diddordeb ganddi (cofiaf am Rhiannon ond nid oes cof gennyf ei chwrdd – efallai iddi gwrdd â fy mam y ei chartref yn 2 Ennerdale Close, Lady Mary Estate, Caerdydd ar ôl iddynt ymddeol.  Yr oedd mam Rhiannon yn byw yn Ninian Road.

Cofion Cynnes

JDR  Thomas (Ron neu Ronald)

Ambell atgof am y cylchgrawn Y GWYDDONYDD

Mehefin 2014

Ambell atgof am y cylchgrawn Y GWYDDONYDD

Cofiaf yn dda am y bore dros hanner can mlynedd yn ôl – yn 1963 – pan fu  i’r Dr Glyn O Phillips fy nal ger y goleuadau traffig ar groesffordd Llyfrgell Cathays, Caerdydd.  Roedd Glyn ar gychwyn Y Gwyddonydd ac fel golygydd wrthi’n casglu deunydd.  Ei neges y bore hwnnw oedd gofyn a fuaswn yn barod rhoi nodyn i’r Gwyddonydd am fy ymchwil yng Ngholeg Technoleg Uwchradd Cymru (Welsh CAT, sef rhagflaenydd UWIST) ar fawn Mynydd Du Sir Gaerfyrddin.  Ymatebais i’w gais a bu i’m cyfraniad ar “Cyfansoddiad Cemegol Mawn a’i Fitwmen” ymddangos yng nghyfrol cyntaf Y Gwyddonydd (tudalennau 128-129).  Dilynwyd hyn gan erthygl gynhwysfawr gennyf ar “Ystyriaeth Gemegol ar Fawn” yn ail gyfrol Y Gwyddonydd yn 1964 (tudalennau 95-97).

Ym 1972/3 cyhoeddodd Y Gwyddonydd  erthygl gennyf innau a’m merch Gaenor (Taffinder nawr) ar Theophilus Redwood, sef arlywydd cyntaf Cymdeithas y Dadansoddwyr Swyddogol (Society of Public Analysts) a sefydlwyd yn 1874.  Ganed Theophilus Redwood ynOrchard House, Trebwfer, ger Llanilltud Fawr, ac ar ôl prentisaeth fferyllyddol yng Nghaerdydd bu’n amlwg ei wasanaeth i’r Gymdeithas Fferylliaeth a’r Gymdeithas Gemegol yn Llundain.  Mae bedd Theophilus Redwood 1806-1892 i’r gogledd o Eglwys Llanilltud Fawr.  Cyfrannodd perthnasau Theophilus Redwood i wyddoniaeth a feddygaeth, drwy ei fab (Syr) Thomas Boverton Redwood, a’i frawd Thomas Redwood.

Ym 1978 aeth Aubrey Trotman-Dickenson (Prifathro UWIST) ati i enwi adeiladau UWIST er clod i deuluoedd o Gymru (yn hytrach nag unigolion); fel Bute am y Prif Adeilad ym Mharc Cathays a Guest ac Aberconway am adeiladau ger Colum Road.  Gwaith hawdd i mi mewn llythyr at swyddogion UWIST ar 18 Rhagfyr 1978 oedd awgrymu y dylid enwi’r adeilad newydd ym Mharc Cathays ar Rodfa Edward VII (a adeiladwyd yn 1960) yn “Adeilad Redwood” er clod i’r teulu Redwood.  Yr adrannau UWIST a oedd yn yr adeiliad ar y pryd oedd Bioleg, Cemeg a’r Ysgol Fferylliaeth. Derbyniwyd fy awgrymiad, a bu’n fraint i mi glywed hynny pan oeddwn ar Gyngor UWIST ym 1979 pan gafodd yr enw dwyieithog “Adeilad Redwood Building” ei fabwysiadu fel enw parhaol ar yr adeilad.  Erys yr enw gan Brifysgol Caerdydd.  Gan i’m herthygl yn Y Gwyddonydd yn 1972/3 fod yn allweddol i mi gyflwyno’r syniad am yr enw yn 1978, fe’i sbardunwyd gan Y Gwyddonydd.

Bu i’r cylchgrawn Y Gwyddonydd gyflawni blynyddoedd o gyhoeddi erthyglai safonol a diddorol o dan olygaeth yr Athro Glyn O Phillips a’i wirfoddolwyr.  Trueni nad oes ganddo fodolaeth bellach.

J D R Thomas